۱۰۴: خطاب به اساتید توصیه نامه نویس!

Female scientist

اساتید گرامی و بزرگوار دانشگاههای داخل ایران:

فصل apply که شروع میشه معمولا دانشجوهای علاقمند به اقدام برای ادامه تحصیل در خارج از ایران با دردسرهای زیادی دست و پنجه نرم می کنند. جدای از درسهای طول ترمشون باید برای امتحانات زبان و GRE اماده بشن٬ CV شون رو درست کنند٬ اساتید و دانشگاههای مقصد رو شناسایی کننند و با اونها مکاتبه انجام بدن٬ مرخصی سربازی جور کنند٬  ریز نمرات بگیرند و… ضمنا درسته که بسیاری از دانشگاهها یک روال رو برای اخذ دانشجو در پیش می گیرند با این وجود معمولا  هر کدام هم درخواست هایی جداگانه دارند که ممکنه با چیزهایی که بقیه دانشگاهها از دانشجو می خوان متفاوت باشه که این هم خود به دردسرها اضافه می کنه. آخر سر و پس از پشت سر گذاشتن هفت خوانهای متعدد با شما تماس می گیرند و به دفتر شما میان تا از شما که باهاتون کار کردند و یا درسی باهاتون داشتند درخواست توصیه نامه کنند.

در عین حال بر کسی پوشیده نیست که توصیه نامه یا recommendation letter مدرکی است که معمولا برای موسسات خارج از کشور استفاده میشه و ما ممکنه در طول زندگی حرفه ایمون در داخل موسسات ایران احتیاج چندانی به اونها نداشته باشیم. همینطور نوشتن در مورد یک دانشجو به صورت رسمی (formal) و به یک زبان دیگه هم دردسرهای خاص خودش رو داره. در عین حال کاملا آگاهم که نوشتن توصیه نامه برای چند دانشجو وقت زیادی رو ممکنه از شما بگیره. شمایی که با تمام مشکلات و مشغله هایی که دارید جانانه به تولید دانش می پردازید و شاگردانی تربیت می کنید که خواهان بسیاری در دانشگاههای خارج از کشور دارند.

در گذشته به صورت داوطلبانه و اکنون بیشتر در قالب مشاوره ۲-۴ توصیه نامه رو در طول هفته بررسی می کنم٬ روشون کامنت می زارم  و برای تغییرات بیشتر پس می فرستم. با توجه به تعداد زیادی از این نامه ها که به دستم میرسه باید متاسفانه اذعان کنم که در اکثر قریب به اتفاق موارد اشکالات فراوانی به توصیه نامه ها٬ که معمولا برای دانشجویان بسیار توانایی هم نوشته میشه وجود داره. با توجه به در نظر گرفتن این نکته که توصیه نامه از مدراک مهم برای apply است و بسته به رشته و گرایش و گروه تحقیقاتی ممکنه وزن بسیار زیادی در پروسه قبولی یا رد دانشجو داشته باشه تصمیم گرفتم این مطلب رو خطاب به شما حضرات عالی بنویسم تا شاید در اقدامی دسته جمعی و با استفاده از تجارب این ور آبی ها و آن ور آبی ها٬ و با پیروی از یک سری قوانین کلی٬  اون ها رو به صورتی در بیاریم که کمک کنند تا دانشجویان مستعد ایرانی و تواناییهاشون بهتر به مجامع علمی دنیا و مشخصا گروههایی که مسئول بررسی پرونده های دانشجویان هستند شناخته بشن و تواناییهاشون به طرز شایسته تر و منصفانه تری سنجیده بشه.

به همین دلیل در اینجا به یادآوری نکات خیلی کلی می پردازم که رعایت اونها قدرت بسیار بیشتری به یک توصیه نامه می ده و شانس قبولی شاگردان شما رو در مراکز برجسته بین المللی تا حد زیادی بالا می بره و بدین وسیله امکان استفاده از امکانات تحقیقاتی و علمی رو در اختیار گستره وسیع تری از ایرانیان توانای امروز و متخصصین آینده قرار می ده.

۱. توصیه نامه ها مهمند و به اندازه اهمیتشون باید بهشون بها داده بشه: باور کنید که آنچه شما می نویسید ملاک مهمیه و ممکنه با نوشته های اساتید دیگه برای دانشجویان دیگه سنجیده بشه. به عنوان یک مدرک مهم که ممکنه سرنوشت دانشجوی شما رو عوض کنه به توصیه نامه نگاه کنید و چنانچه برای نوشتنش موافقت می کنید براش زمان مناسبی هم اختصاص بدین.

۲. یک راه ایده آل برای نوشتن توصیه نامه اینه که از کارهای مهمی که دانشجو انجام داده و شما رو ممکنه به هر دلیل٬ کم یا زیاد تحت تاثیر قرار داده باشه نت برداری کنید و جایی نگه دارین تا در زمان مقتضی از اونها استفاده کنید. با وجودیکه این امر برای دانش آموزان کلاستون امکان پذیر نیست اما برای دانشجویانی که مستقیما با شما کار تحقیقاتی انجام میدن امکان پذیره. البته همیشه می شود به حافظه هم استناد کرد.

۳. موقع نوشتن این مساله رو در نظر داشته باشین که کمیته بررسی کننده مدارک دهها و شاید صدها توصیه نامه دیگر را هم دریافت خواهد کرد و نوشته شما با آنها مقایسه خواهد شد. بنابراین تکرار بعضی از لغتها یا استفاده از یک توصیه نامه برای چندین دانشجو ثمری برای آنها نخواهد داشت.

۴. مهمترین نکته اینکه از ردیف کردن سرسری یک سری صفات برای دانشجویتان بدون استناد به مثال یا داستانی که شاهد مدعای شما باشد پرهیز کنید. به دو نمونه زیر دقت کنید:

مثال ۱: مریم دانشجوی مستعد٬ توانا٬ کاربلد٬ متفکر مستقل٬ خوش فکر٬ با تواناییهای متفاوت٬ و درک بالایی از تحقیق است که دارای تواناییهای ارتباطی قوی است و همه از کار با او راضی هستند. او متعهد به کارش است و به آن علاقه بسیاری دارد و به نظر من او آدم استثنایی است که در کارش موفق خواهد شد. 

مثال ۲: مریم برای کارش احتیاج به دستگاهی داشت که در موسسات آموزشی ما به فراوانی یافت نمیشه. با این وجود ایشون اونقدر به کارش علاقمند بود که خودش دستگاهی شبیه اون طراحی کرد (حل مساله و خلاقیت) و ساخت (ابتکار) و آزمایشهاش رو با اون انجام داد (محقق). برای ساختن این دستگاه٬ مریم ابتدا در مورد دستگاههای مشابه تحقیقاتی رو انجام داد (روشهای تحقیقاتی) و با متخصصین (استفاده از منابع موجود) در این زمینه مشورت کرد…..

در مثال ۱ یک سری صفات لیست می شن بدون اینکه ابزاری فراهم بشه تا خواننده توصیه نامه همذات پندارانه با نویسنده توصیه نامه به نتایج مد نظر نویسنده یعنی احراز صلاحیت دانشجو برسه. در مثال دوم هیچ صفتی ذکر نمیشه. در عوض به یک شیوه آگاهانه٬ داستانی تعریف میشه تا خود خواننده آگاه (کمیته و اساتید بررسی کننده) از طریق این داستان خودشون به نتیجه گیریهای لازم برسن (عبارات داخل پرانتزها). اگر روزی و روزگاری توصیه نامه هایی مانند ۱ کار می کردن٬ امروزه اثرات توصیه نامه هایی که به شکل مثال ۲ نوشته می شن بسیار بیشترن.

۵. نیازی ندارین تصویر یک آدم کامل رو در توصیه نامه تجسم کنید. آنچه که باید دیده شود توانایی یا پتانسیل انجام کار و تعهد به انجام اونه.

۶. توصیه نامه شما معمولا نباید بیشتر از یک صفحه بشه بنابراین به جای اصرار بر لیست کردن تمامی صفتهای خوب دانشجو به یک یا دو مثال اکتفا کنید و برجسته ترین خصوصیت های دانشجو رو با استناد به اونها توضیح بدین. جمیع صفاتی که در بعضی از توصیه نامه می بینم بیشتر به درد کسانی که ۶۰-۷۰ سال تجربه زندگی دارن می خوره تا دانشجویی که تازه قراره مسیر پر پیچ و خم زندگی تحصیلی و حتی شخصیش رو شروع کنه.

۷. لطفا در نسبت دادن صفتها به دانشجویان دقت کنید: بیان عباراتی مانند دانشجوی من از شیوه های نامعمول تفکر استفاده می کنه٬ یا به این دانشجو تا آخرعمرتون افتخار خواهید کرد و عباراتی از این دست از قدرت توصیه نامه خواهد کاست.

۷. غلطهای تایپی و گرامری: برای هر نوع غلط گرامری و تایپی لطفا حتما نوشته رو دوبار چک کنید.

۸. به کرات دیدم که بسیاری به یک کار معمولی که ممکنه به یک مقاله معمولی (معمولی به معنای بد نیست) هم منتج شده باشه پر و بال می دن و اون رو کار بسیار تعیین کننده ای در سرنوشت اون شاخه از علم نشان می دن. واقعیت اینه که اساتید متخصص با خوندن کار شما و چک کردن ژورنالی که در آن دانشجوی شما به چاپ مقاله پرداخته می تونن به ارزیابی کار بپردازن و چنانچه تعارضی ببینند٬ همچنان که شخصا شاهدش بودم٬ بدون شک قضاوت خودشون رو بر نظر شما ترجیح خواهند داد. بنابراین به یک کار تحقیقاتی و نتایجش به اندازه بها بدین.

۹. شما می تونید به کمیته بررسی کننده مدارک توصیه کنید٬ سفارش کنید یا حتی اکیدا سفارش کنید تا دانشجوی مورد نظر رو با جدیت مورد بررسی قرار بدن یا بهش پذیرش بدن اما نمی تونید بهشون دستور بدین که این کارو بکنن. به معنای افعالی که در انتهای جمله برای تشویق کمیته برای دادن پذیرش به دانشجوتون می دین دقت بفرمایید.

۱۰. نسخه نهایی رو حتما در سربرگ رسمی دانشگاه بنویسید و امضاش کنید.

۱۱. اگه نکته دیگه ای به ذهنم رسید اضافه می کنم.

ممنون از حسن توجه شما!